SỰ TÍCH CÂY KHÈN MÔNG
- Thứ tư - 30/12/2020 10:11
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Người Mông truyền miệng rằng: Nguồn gốc chiếc khèn Mông được kể về một gia đình có sáu người con trai ai cũng hát hay, tiếng sáo giỏi. Tiếng sáo của sáu anh em lại rạc ra khi không thổi cùng nhau, khi cùng nhau tiếng sáo cất lên vi vút như cây rừng gặp gió, véo von như chim trên cành và rì rào như suối reo, ào ạt như thác đổ.
Đến khi họ đều có gia đình, những lúc hợp đủ cả sáu anh em tiếng sáo trở nên rời rạc, lạc điệu. Họ đã bàn nhau chế tác ra nhiều thứ nhạc cụ hợp nhất nhiều thứ: Anh cả nghĩ ra cái bầu, anh thứ hai nghĩ ra ống thổi dài, bốn người còn lại nghĩ ra những ống thổi tiếp. Và cả sáu ống thổi thay cho sáu anh em. Lạ thay thứ nhạc cụ lạ lùng ấy khi được hoàn thiện thổi ra nhiều tầng âm thanh có sự quyến rũ kì lạ. Đó là chiếc khèn của người dân tộc Mông ngày nay.
Khèn là một nhạc cụ không thể thiếu, là một phần tạo nên nét văn hóa đặc sắc của đồng bào. Và khèn có mặt hầu hết trong mọi đời sống sinh hoạt văn hóa tâm linh của người Mông. Khèn còn được gọi là một loại nhạc cụ nhạc khí thiên kết nối giữa trần gian và thế giới tâm linh trong tang ma; là phương tiện kết nối với cộng đồng. Từ tình cảm giúp chủ thể văn hóa với tinh thần lạc quan yêu đời và ngày càng cấu tạo chế tác một nhạc cụ này cũng có sự độc đáo. Người nam giới khi còn nhỏ đã được hướng dẫn việc phải học cách diễn tầu khèn đến khi 10 tuổi đều biết thổi khèn lên nương, xuống chợ. Người Mông khi buồn hoặc vui đều mang khèn ra bày tỏ tâm tư tình cảm cũng như giao tiếp kết nối qua tiếng khèn.
SỰ TÍCH CON TRÂU CỦA NGƯỜI MÔNG
Truyện kể rằng, ngày xưa con người và con trâu đều biết nói nhưng con trâu này là con trâu của trưởng bản giàu nhất khu đất nọ. Gia đình trưởng bản có thuê một cậu bé nhà nọ về chăn trâu. Cứ hàng ngày cậu bé dắt trâu đi ăn cỏ. Nhưng đây lại là một bé lười, cứ ra đến đồng cỏ là buộc con trâu vào gốc cây rồi ngủ thin thít. Cậu cứ ngủ cả ngày, không cho trâu đi ăn cỏ đến tối bèn lấy bùn đất bôi vào bụng của con trâu. Về nhà, trưởng bản thấy bụng trâu nhà to quá vui sướng “Không lâu thôi, trâu nhà mình sẽ rất béo”. Cứ như thế, mấy ngày sau con trâu không thể chịu được nữa, trâu bèn mách ông chủ. Ông chủ rất tức giận. Trong lúc tức quá, ông đã đánh vào mông thằng bé vài cái rồi cắt tiền công.
Ngày hôm sau, cậu bé lại dắt trâu ra đồng, cậu bực quá bèn nghĩ cách lấy cái gì đó cho con trâu ăn khiến con trâu không nuốt được và bị mắc kẹt trong cổ. Cuối cùng thì con trâu không thể nói chuyện được nữa.